Badania obrazowe

Badania rentgenowskie (RTG)

Płuca

Do badań obrazowych zalicza się badania rentgenowskie. Jest to główna metoda wykrywania pierwotnych i wtórnych nowotworów płuc, nowotworów śródpiersia i chłoniaków. Jest to tylko wstępne badanie. W przypadku wykrycia podejrzanej zmiany przeprowadza się bardziej precyzyjne badania, np. tomografię komputerową.

Radiogram klatki piersiowej wykonywany jest z podaniem do przełyku środka cieniującego. Zmiany nowotworowe w takim badaniu mogą się objawiać widocznymi okrągłymi cieniami na powierzchni płuc, zaburzeniami napowietrzania płuc (rozedma bądź niedodma), zmianami w zarysie wnęki bądź śródpiersia, lub też widocznymi zaciekami w miąższu płucnym.

Nie należy jednak podejmować żadnych decyzji terapeutycznych na podstawie badania rentgenowskiego, gdyż bardzo często daje ono niepełne informacje na temat zaawansowania zmian i ich typu. Konieczne jest uzupełnienie badań o tomografię komputerową lub też badania endoskopowe (bronchoskopia, mediastinoskopia, wideotrakoskopia, ezofagoskopia).

Kości

Gdy objawy u pacjenta wskazują na zmiany nowotworowe w kościach, konieczne jest zrobienie ich radiogramu. W tym przypadku należy jednak pamiętać, że bardzo często objawy kliniczne wyprzedzają znacznie fakt pojawienia się rozpoznawalnych zmian radiologicznych.

W kościach stosunkowo rzadko pojawiają się zmiany nowotworowe pierwotne, znacznie częściej obserwowane są przerzuty. Mogą one mieć charakter osteolityczny (ubytek tkanki kostnej), osteoblastyczny (narośle) bądź też mieszany. Rozpoznanie typu zmian często jest utrudnione przez efekty osteoporozy.

Dobrze rozpoznawane tą metodą są zmiany kostne w przypadku szpiczaka, raka gruczołu krokowego oraz w niektórych nowotworach pierwotnych kości.

W niektórych przypadkach badanie rentgenowskie kości należy uzupełnić bardziej czułym badaniem scyntygraficznym.

Przewód pokarmowy

Badania radiologiczne są nadal głównym elementem diagnostyki nowotworów przewodu pokarmowego. Do badań przełyku, żołądka i jelita grubego stosuje się metodę podwójnego kontrastu (baryt i powietrze). Metoda ta nie wykrywa jednak mniej zaawansowanych zmian. Dlatego też pełne wyniki uzyskuje się, stosując połączenie radiogramu z badaniami endoskopowymi (ezofagoskopia, gastroskopia, rektoskopia, kolonoskopia). Nie tylko wykrywają one drobniejsze zmiany, ale podczas takiego badania można również precyzyjnie pobrać materiał do badania histologicznego.

Piersi

Mammografia jest podstawową metoda, diagnostyki zmian w obrębie gruczołu sutkowego. Stanowi główne badanie przesiewowe. Jej czułość wynosi ponad 90%. Ważne jest, by zabieg ten wykonywać w specjalistycznych gabinetach wyposażonych w sprawny sprzęt oraz z wykwalifikowanym personelem współpracującym - patologiem i chirurgiem-onkologiem. Aparatura mammograficzna musi spełniać wszelkie normy bezpieczeństwa, jeśli chodzi o narażenie badanych na działanie promieniowania.

Badanie to przeprowadzane co 12 miesięcy u kobiet powyżej 50. roku życia pozwala na zmniejszenie ryzyka zgonu z powodu raka sutka o ok. 30%.

Jest to również niezbędne badanie w przypadku stwierdzenia podejrzanych zmian w obrębie sutków. Może być ono również wykonywane podczas badania u chorych przebiegu chemioterapii lub hormonoterapii.

Tomografia komputerowa (TK)

Największą rolę w diagnostyce nowotworowej odgrywa tomografia komputerowa (TK). Dzięki swojej czułości i swoistości umożliwia ona rozpoznanie zmian zlokalizowanych w dowolnym rejonie ciała. Jedynie w niektórych przypadkach (na przykład w nowotworach układu chłonnego śródpiersia) jej specyficzność jest mniejsza i należy potwierdzić diagnozę metodami endoskopowymi.

Tomografia komputerowa pozwala na dokładne wytyczenie granicy pomiędzy tkanką zdrową, naczyniami, tkanką kostną a zmianą nowotworową. Daje to możliwość precyzyjnego zaplanowania operacji lub też radioterapii. Badanie to jest często niezbędne przy monitorowaniu odpowiedzi organizmu na radioterapię czy też chemioterapię (szczególnie w przypadkach nowotworów wątroby, klatki piersiowej, przestrzeni zaotrzewnowej, głowy oraz szyi).

Tomografia komputerowa polega na emisji promieniowania rentgenowskiego pochodzącego z lampy krążącej wokół pacjenta. Obraz powstaje dzięki różnicy w gęstości poszczególnych tkanek i organów w ludzkim ciele.

Badanie to należy wykonywać na czczo. Podczas zabiegu pacjentowi nie wolno się poruszać, gdyż znacznie utrudniłoby to ocenę końcowego wyniku. Nie powinno się stosować tomografii komputerowej u kobiet w ciąży i dzieci do lat dziesięciu.

Innowacją w tomografii komputerowej jest zastosowanie techniki wielorzędowego spiralnego obrazowania objętościowego. Dzięki niej dane zbierane są znacznie szybciej niż przy użyciu konwencjonalnej TK; istnieje również możliwość modulowania intensywności wiązki, dzięki czemu można ograniczyć napromieniowywanie zdrowych tkanek. Zmiany są znacznie dokładniej obrazowane, możliwe jest wówczas stworzenie trójwymiarowego obrazu, bardzo przydatnego w zaplanowaniu leczenia chirurgicznego bądź radioterapii.

Aktualnie jest to polecana metoda w rutynowym badaniu obecności zmian w płucach i wątrobie, jak również przy przedoperacyjnym ocenianiu stopnia zaawansowania nowotworów nerek i trzustki.

Rezonans magnetyczny (WIR)

Jest główną metodą diagnostyki pierwotnych i wtórnych nowotworów ośrodkowego układu nerwowego, nowotworów głowy i szyi, jak również do wykrywania i określania stopnia zaawansowania nowotworów złośliwych w miednicy małej. Do badania stosowany jest zazwyczaj środek cieniujący - gadolin. Pozwala on na uwidocznienie naruszeń ciągłości bariery krew-mózg, charakterystycznej dla naciekania nowotworowego. Technika rezonansu magnetycznego pozwala na szczegółowe określenie strefy obrzęku wokół zmiany nowotworowej, jak i samego guza, dzięki czemu pozwala określić stopień ucisku na rdzeń kręgowy. Uzyskiwanie obrazów o większej rozdzielczości niż przy tomografii komputerowej umożliwia precyzyjne określenie granic guza, zwłaszcza podczas planowania operacji.

Metoda jest bardzo przydatna w ocenie węzłów chłonnych, diagnostyce różnicowej naciekania splotu ramiennego, ściany klatki piersiowej i osierdzia. Pozwala też na bardzo dokładne różnicowanie zmian popromiennych od nawrotu nowotworu, co ma istotne znaczenie w trakcie obserwacji po przebytym napromienianiu klatki piersiowej.

Niestety, koszt wykonania MR jest kilkukrotnie większy niż TK, do tego nie zawsze ma wyraźną przewagę nad tym badaniem.

Oce artyku:

Aktualna ocena:0

Wybierz tematyk artykuw