Terapia hormonalna

Terapia hormonalna jest farmakologiczną metodą leczenia nowotworów, jednak w odróżnieniu od chemioterapii jest niskotoksyczna i daje mniej efektów niepożądanych.

Hormonoterapia odgrywa dużą rolę w leczeniu tzw. nowotworów hormonozależnych. Niektóre nowotwory wykazują zależność od zmian hormonalnych w organizmie - w zależności od poziomu hormonów mogą wzrastać lub rozwijać się wolniej. W szczególności dotyczy to nowotworów piersi, gruczołu krokowego, tarczycy, jajnika i trzonu macicy.

Hormony wywierają działanie na komórki docelowe; wszystkie komórki człowieka mają na swojej powierzchni „odbiorniki" (receptory) do odbioru sygnałów (przede wszystkim dotyczących wzrostu), przekazywanych przez hormony płynące wraz z krwią. Receptory wychwytują i wiążą swoiście określone hormony, zarówno powodujące aktywację receptorów (agoniści), jak i blokujące działanie receptorów (antagoniści). Podawanie odpowiednich hormonów w odpowiednim momencie uniemożliwia (lub osłabia) podział komórek nowotworowych. A więc hormony stymulują aktywność (podział) komórek, a leki zbliżone do hormonów, ale nie działające stymulujące na komórki rakowe, będą działały leczniczo.

Niegdyś hormonoterapię stosowano głównie w leczeniu paliatywnym, obecnie hormony podaje się również we wczesnych stadiach choroby. Badania nad wpływem hormonów na niektóre nowotwory wciąż trwają i metoda ta znajduje coraz szersze zastosowanie - w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego, nowotworów płuc, czerniaka. Obecnie hormonoterapia bywa niekiedy samodzielną metodą leczenia wczesnych stadiów nowotworów trzonu macicy, w innych przypadkach kojarzy sieją często z chemioterapią. Leczenie hormonalne (dokładnie leczenie sterydami) może mieć również charakter wspomagający, czyli łagodzący dolegliwości wywołane chorobą nowotworową - stan zapalny, obrzęk i ból.

Przebieg hormonoterapii

Leczenie hormonalne może mieć dwie postacie.

Terapia ablacyjna polega na usunięciu narządu produkującego hormony, które sprzyjają rozwojowi nowotworu. Narząd produkujący hormony (przysadkę mózgową, nadnercza, jajniki, jądra) usuwa się za pomocą zabiegu chirurgicznego lub radioterapii -jest to proces nieodwracalny. Coraz częściej stosuje się jednak tzw. kastrację farmakologiczną, w której praca danego narządu jest blokowana za pomocą leków, co jest procesem odwracalnym - po zakończeniu terapii czynność danego narządu powraca.

Terapia addytywna polega na podawaniu hormonów, które hamują w organizmie wytwarzanie innych hormonów (np: podawany w terapii raka piersi antyestrogen Tamoxifen blokujący działanie estrogenów).

Działania niepożądane

Efekty uboczne hormonoterapii są łagodniejsze niż w przypadku chemioterapii. Zależą od rodzaju podawanych leków. Mogą to być np.: choroba zakrzepowa naczyń, nudności i wymioty, zawroty gtowy, uderzenia gorąca i nadmierna potliwość, senność, zaburzenia libido. Większość objawów zupełnie ustępuje po zakończeniu terapii.

Immunoterapia

Pojęcie „terapia celowana" obejmuje podawanie chorym leków z grupy związków oddziałujących na receptory substancji będących czynnikami wzrostu. Grupa leków terapii celowanej obejmuje przede wszystkim preparaty, które wpływają na komórkowe receptory odbierające sygnały bądź też blokują powstawanie czynników wzrostu. Należące do tej grupy leki najczęściej są inhibitorami - czyli hamują pewne enzymy będące elementem szlaku przemian czynników wzrostu, bądź przeciwciałami, które wybiórczo łączą się z receptorami.

Jak dotychczas tylko w nielicznej grupie nowotworów odnotowano pewną skuteczność tych leków, najczęściej u tych chorych, którzy już zostali przeleczeni wszystkimi innymi metodami. Terapia celowana powodowała nieznaczne wydłużenie czasu przeżycia.

Do niewątpliwych zalet tej terapii należy jej stosunkowo niska toksyczność - nie są to leki zabijające komórki, lecz blokujące mechanizmy powodujące wzrost nowotworu. A zatem skutki uboczne ograniczają się np. do wysypki lub biegunki - dolegliwości, które w porównaniu ze skutkami ubocznymi przy stosowaniu cytostatyków, które mogą doprowadzić nawet do zgonu pacjenta, są naprawdę nikte. Jest to bardzo obiecująca grupa leków, ale na razie rzeczywiste efekty ich stosowania można uznać za interesujące i co najwyżej bardzo nieznaczne.

Są to substancje lecznicze całkiem nowe, a nie pochodne leków już stosowanych, wymyślone i syntetyzowane w laboratoriach. Mogły się pojawić dzięki rozwojowi nauk podstawowych (zwłaszcza biologii) i odkryciu, że w ogóle istnieją czynniki wzrostu, ich receptory i że można na nie wpływać.

W 2006 odkrycie możliwości naprawczej ingerencji na poziomie poszczególnych genów, których zasada polega na odkryciu pojedynczego genu wyłączającego inne geny. Odkrycie to zostało we X.2006 nagrodzone nagrodą Nobla, początkuje zupełnie nową erę leków i metod leczenia raka opartych na zasadzie eliminacji, blokowaniu, usypianiu wybranych konkretnie genów. 

Oce artyku:

Aktualna ocena:0

Wybierz tematyk artykuw