Radioterapia

Działanie radioterapii

Promieniowanie jonizujące działa na komórki zajęte nowotworem oraz komórki zdrowe, przy czym te ostatnie mają większe możliwości regeneracji.

Reakcja bezpośrednia komórki nowotworowej na działanie radioterapii następuje wtedy, gdy napromieniowaniu zostaje poddany materiał genetyczny komórek - kwant promieniowania trafia bezpośrednio w nić DNA i uszkadza ją. Reakcja pośrednia zachodzi w momencie, gdy w komórkach nowotworowych dochodzi do radiolizy wody, w wyniku czego powstają wolne rodniki - cząsteczki o dużej energii, uszkadzające elementy ważne dla życia komórki. Warto podkreślić, że działanie promieniowania jonizującego nie jest dla pacjenta odczuwalne w trakcie zabiegu - radioterapia jest bezbolesna.

Stosowana niegdyś terapia rentgenowska, w której źródłem promieniowania był terapeutyczny aparat rentgenowski, została zastąpiona terapią megawoltową (tzw. bomba kobaltowa). Terapia megawoltową, czyli stosująca promieniowanie o większej energii i przenikliwości, jest bezpieczniejsza i daje mniej powikłań niż terapia rentgenowska. Bomba kobaltowa to kuliste urządzenie, w którego obudowie znajduje się silne źródło promieniowania kobaltu 6OC0. Przy jego pomocy wiązkę promieniowania można kierować pod różnymi kątami i w różnych płaszczyznach, dzięki czemu naświetlanie stało się bardziej precyzyjne. Rzadziej w radioterapii stosuje się „bombę cezową", czyli urządzenie emitujące promienie cezu 137Cs.

Obecnie do leczenia radioterapeutycznego stosuje się również przyspieszacze liniowe (terapia konformalna 3D). Dzięki użyciu przyspieszacza liniowego można uzyskać jeszcze większą dokładność przeprowadzanych zabiegów.

Rodzaje radioterapii

Rodzaje radioterapii różnią się w zależności od tego, gdzie zostaje umieszczone źródło promieniowania:

Brachyterapia - metoda polegająca na umieszczeniu źródła promieniowania w jamach ciała, bezpośrednio w guzie albo w jego otoczeniu (jamie ustnej, macicy i drogach rodnych, prąciu).

Teleradioterapia - metoda z zastosowaniem wiązki promieniowania z zewnątrz. Stosowana zazwyczaj do napromieniania zmian powierzchownie położonych (rak sutka, rak tkanek miękkich) oraz nowotworów głębiej położonych (rak płuca, rak nerki, rak pęcherza moczowego).

Radioterapia izotopowa - metoda polegająca na dożylnym podaniu izotopów promieniotwórczych. Stosowana najczęściej w leczeniu raka pęcherzykowego tarczycy oraz czerwienicy prawdziwej.

Przebieg leczenia

Przygotowanie do radioterapii składa się najczęściej z kilku etapów. Pierwszy krok to rozmowa wstępna z lekarzem, który wyjaśnia cel i sposób leczenia. Następnie lekarz radioterapeuta wraz technikiem planują radioterapię na symulatorze. Niekiedy potrzebnych jest kilka wizyt w symulatorze, aby podczas terapii można było ułożyć pacjenta w pozycji, która zapewni precyzyjną realizację napromieniowania. W modelarni przygotowuje się urządzenia mające zapewnić właściwe unieruchomienie chorego podczas naświetlań, niekiedy technicy przygotowują również specjalne maski i osłony służące do ochrony zdrowych tkanek przed promieniowaniem.

Plan leczenia lekarze przygotowują na podstawie danych uzyskanych podczas tomografii komputerowej. Obecnie plan jest sporządzany z wykorzystaniem programu komputerowego (planowanie 3-wymiarowe), dzięki czemu zdrowe tkanki otrzymują mniej szkodliwego promieniowania niż tkanki zajęte nowotworem.

Wybór aparatu terapeutycznego (np.: przyspieszacz liniowy, aparat kobaltowy) zależy głównie od umiejscowienia choroby i celu leczenia.

Radioterapia nie jest jednorazowym i zabiegiem, składa się z poszczególnych j frakcji. Najczęściej trwa kilka tygodni, I w trakcie których pacjent przychodzi | na naświetlania od poniedziałku do [ piątku. Jedna sesja napromieniowania trwa ok. 10 minut. Prawidłowość leczenia jest sprawdzana na podstawie zapisów w karcie napromieniowania oraz zdjęć rentgenowskich. Średnio raz w tygodniu pacjent przechodzi badania kontrolne, w trakcie których sprawdza się min., czy wystąpił odczyn popromienny. W trakcie radioterapii, jak również po jej zakończeniu, chory nie jest źródłem promieniowania. Nie musi się obawiać, że stanowi zagrożenie dla osób bliskich.

Oce artyku:

Aktualna ocena:5

Wybierz tematyk artykuw